این نظریه در دهه 1950 شکل گرفت . ناتان آکرمن تعلیم دیده بود که نظریه روان تحلیلی فروید را برای فرد فرد مراجعان استفاده کند. در واقع اصول اساسی روان تحلیلی منبع رویکرد آکرمن بودند.آکرمن ابتدا روانپزشک کودک بود ، با دیدن یک کودک ، سنت روان تحلیلگری را استفاده می کرد. در دهد 1930 به خانواده و تاثیر آن بر سلامت یا بیماری روانی علاقمند شد. در دهه 1950 و 1960 عمیقتر درگیر کارش با خانواده ها شد. آکرمن کلینیک بهداشت روانی در نیویورک را با عنوان خدمات خانواده در 1957 و کلینیک خانواده در 1960 در نیویورک تاسیس کرد. و در سال 1961 اولین نشریه خانواده را با نام فرآیند خانوا ده منتشر کرد که این نشریه همراه با کتاب روان پویایی های زندگی خانواده به حوزه خانواده درمانی اعتبار بخشید.آکرمن در سال 1971 وفات پیدا کرد . آکرمن عزمی راسخ در الگوی روانکاوی داشت و فردی جسور و مبتکر بود.
ویژگی نظریه :
ü فنونی که در این رویکرد استفاده می شود ثمره تحقیقات و کار بالینی است
ü گذشته در زمان حال فعال است.
ü اهمیت اطلاعات اجتماعی و تاریخچه ای در زندگی
ü چگونگی تاثیر جنبه های بین فردی و درون فردی بر یکدیگر
ü تغییر ، تدریجی ولازمه ی آن سخت کوشی با صرف وقت و سرمایه گذاری گزاف است.
ü معمولا جلسات هفته ای یک بار و به مدت یک ساعت و طول درمان از 20 تا 40 جلسه متغیر است.
مفهوم اصلی این نظریه : دشواری روابط جاری از تعامل اولیه والدین با کودک شکل گرفته است.
مفروضه های نظریه :
v این نظریه بر کار کلاسیک زیگموند فروید استوار است.
v برای درک ضمیر ناخوآگاه باید بافت آن درک شود که یکی از این بافت ها ، واقعیت تعاملات خانوادگی است.در پاتولوژی بهم بافته ، فرآیند ناخودآگاهانه ای وجود دارد که نزد اعضای خانواده اتفاق می افتد که آن ها را با هم نگهدارد.میان اعضای خانوده دائما تبادلات ناهشیاری صورت می گیرد که رفتار هر کدام از اعضا می تواند بازتابی بیمارگون از تحریفی باشد که در سراسر خانواده وجود دارد.
v نظریه تجربیات درونی شده که کانون توجه جدید روان تحلیلی است در واقع روش تبیین روابط بین نسل ها است به این معنی که موجودات از زمان تولد به دنبال برقرای روابط با دیگران هستند که این یک نیاز بنیادین است. پس افراد با اُبژه ها ( یک شخص مهم ) پیوند تعاملی برقرار می کنند و ویژگی های خوب و بد وی را درون سازی یا درون فکنی می کنند و در بزرگسالی این درون فکنی ها پایه و اساس برقراری روابط با دیگر افراد به خصوص افراد محبوب می شود.اهمیت این نظریه این است که روشی را در اختیار قرار می دهد تا به تبیین استدلال های مربوط به انتخاب های زناشویی و الگوهای تعاملی خانواده بپردازند.
نظریات درونی شده اولیه و ناخودآگاه و حل نشده ای که افراد بزرگسال ممکن است به روابط زناشویی وارد کنند می تواند به شکل گیری الگو های ناسازکار منجر شود که اشخاص بدان وسیله به صورات اتکایی و نومیدانه به یکدیگر آویزان می شوند .این الگو ها حالت تکرار شونده ای به خود می گیرند مگر اینکه یکی یا هر دو همسر یا یکی از بچه هایشان وقوف و آگاهی بیشتری پیدا کنند، اقدامات را برای متمایزسازی خود از تجربیات درونی شده قبلی به عمل آورند و در این فرآیند یاد بگیرند که به شیوه جدید عمل کنند.
آکرمن خانواده را نظامی از شخصیت های در حال تعامل تصور می کند . هر فرد خرده نظام مهمی در داخل خانواده به حساب می آید.برای درک کارکرد خانواده می بایست درون داد های وارده از سایر منابع مختلف مورد توجه قرار گیرد.که این دروندادها شامل موارد زیر است :
شخصیت منحصر به فرد هر عضو خانواده
پویه های خانواده در انطباق با نقش ها
تعهد خانواده در قبال مجموعه ای از ازرش ها
رفتار خانوده در قالب یک واحد اجتماعی
در اصطلاح خانواده درمانی ، نشانه های بیماری در یک شخص ، شاخص رفتار بین فردی است و جایگاه تعارضات ، اضطاب ها و دفاع های مشترک خانوادگی را نشان می دهد.
آکرمن می گوید فقط مشکلات خانواده زمان هایی بروز نمی کند که نارسایی در نقش ها یا نامکمل بودن باشد بلکه هنگامی که نوعی بن بست یا تعارض ناگشوده وجود دارد و نیز هنگامی که خانواده به «بلاگردانی پیش داورانه» می پردازد ، مشکلات پدیدار خواهند شد.
تعارضات در چند سطح رخ می دهد : در درون یکی از اعضای خانواده، میان اعضای خانواده ی هسته ای ، میان نسل های خانواده گسترده ، میان خانوده و جامعه اطراف آن.
تعارض در هر سطحی باشد لاجرم به سراسر نظام خانواده ریشه می دواند.ممکن است چیزی که به صورت بحران در نقش های مکمل پدیدار می شود ، منجر به تعارض بین فردی در خانواده شده و نهایتاً به صورت تعارض درون روانی در یک یا چند عضو از خانواده مبدل گردد، اگر این تعارضات درون خانودگی به شکل مدوام و آسیب زا باشند ، تعارضات هر شخص عمیق تر خواهد شد.
یکی از اهداف درمانی آکرمن ، قطع کردن این زنجیره هاست. که برای این منظور، تعارض درون روانی به حیطه ی گسترده تعامل های خانوادگی کشانده می شود.
اگر نعارض میان اعضا وخیم شود ، این خطر وجود دارد که خانواده به دسته بندی های مخالف با یکدیگر دست بزند. معمولا این فرآیند زمانی پیش می آید که یک نفر غالبا کسی که فرق زیادی با اعضای خانواده دارد ، به بلاگردان یا توسری خور خانواده تبدیل می شود و وقتی شخص منزوی شد و به خاطر مقصر شناخته شدن درباره چند دستگی خانواده کیفر دید ، مجددا دسته بندی های مختلفی از نقش ها در خانواده شکل می گیرد یک عضو مبدل به ستمگر می شود ، یک نفر دیگر نقش شفابخش یا ناجی را در قبال این قربانی یا توسری خور ایفا می کند.خانواده به دستجاتی مختلف تقسیم می شود و حتی امکان دارد اعضای مختلف در زمانهای گوناگون نقش های متفاوتی را اجرا کنند که به نظر آکرمن این امر مربوط به فرآیندهای مشترک ناهشیار است که در دوره ای زمانی مختلف در آن خانواده در جریان است.
درمان :
از جنبه تشخیصی آکرمن سعی می کرد جریانات عاطفی عمیق تر خانواده ، مثل ترسها ، بدگمانی ها، احساس های نومیدی، میل به انتقام را کاملا درک کند.با استفاده از پاسخ های هیجانی شخصی ، احساس خانواده را حدس می زد، به الگوی نقش های مکمل پی مبرد و با ور رفتن با دفاعها آنها را خلع سلاح می کرد و دلیلد تراشی های توجیهی آنان را برملا می ساخت.
در یک زمان مناسب ، ارتباط بدکاری خانواده با اضطراب های درون روانی اعضای مختلف را نشان می داد و سرانجام وقتی شناخت اعضای خانواده از احساس ها ، افکار و اعمالشان فزونی می یافت ، آکرمن به آنها کمک می کرد تا از سایر الگوهای ارتباط خانواگی آگاه شوند و بتوانند روش های جدیدی را برای کسب صمیمیت ، اشتراک نظر ، و همانند سازی پیدا کنند.
در رویکرد آکرمن ، تشخیص و درمان درهم تنیده اند، به جای آنکه از یک شیوه رسمی و الزامی تبعیت کنند، به مشاهده جدال های درمانی خانواده پرداخته و به واقعیت های تاریخی که ظاهر می شوند گوش فرا می دهد.درمانگر از نقاب حفاظتی بیرونی خانواده ، توافق های سری در مورد احتراز از سخن گفتن راجع به موضوعات خاص ، شخصیت هر یک از اعضا و سازش آنان با نقش های خانوادگی و حال و هوای عاطفی خانواده آگاهی پیدا می کند.
آکرمن معتقد بود که درمانگر مثل یک عامل شتاب دهنده است که وظیفه اش وارد شدن به فضای خانوادگی ، راه انداختن تعامل ها ، کمک کند تا تبادل های عاطفی معناداری داشته باشند، در همان حال با مهرورزی و تشویق اعضا کاری کند که اعضا به خاطر تماسی که با درمانگر دارند خودشان را بهتر بشناسند. درمانگر چون نقش شتاب دهنده را دارد باید گستره ی وسیعی از نقش ها را ایفا کند: راه انداز ، چالش گر، مواجهه گر، حامی ، مفسر و وحدت بخش.
فنون درمانی :
v انتقال : فرافکنی احساسات ، نگرش ها یا تمایلات به درمانگر که در خانواده درمانی هدف درک احساسات غالب در واحد خانواده و تعیین اینکه چه هیجان هایی به سمت چه اشخاصی سوق یافته اند به کار می رود.
v تحلیل خواب دیده ها و رویاها : هدف آن دسته از نیازهای درون خانواده که برآورده نشده اند واکاوی می شوند تا راهبردهایی برای رفع کمبود های اعضا شکل گیرند.
v مواجهه : تذکر به خانواده که چگونه رفتارشان با خواسته هایشان مغایرت دارد یا در حال تعارض است. که این فن برای حل تعارضات خانوادگی مناسب است.
v تاکید بر نقاط قوت: بیشتر خانواده ها به این دلیل به خانواده درمانگر مراجعه می کنند که در تاکید بر نقاط ضعف خویش مانده اند به همین دلیل خانواده درمانگر سعی می کند که آنها را با نقاط قوت خویش آشنا کنند و تاکید ورزند.
v تاریخچه زندگی : که می تواند به صورت داستان وار یا مختصر باشد. با گرفتن شرح حال زندگی خانواده و سنجش آن قادرند الگوهای قبلی و فعلی تعاملات خویش را درک کنند .گرفتن تاریخچه باعث اعتماد بیشتر خانواده به درمانگر و همچنین بینش و بصیرت در اعضای خانواده می شود.
v مکملیت: درجه هماهنگی در تلفیق کردن نقش های خانوادگی ، وظیفه درمانگر این است که کمک کند تا اعضا برای روابطشان رضایت خاطر فراهم کنند.
موارد تاکید خانواده درمانی روان تحلیلی:
* قدرت ضمیر ناخودآگاه بر رفتار درون شخصی * بررسی مکانیزم های دفاعی و نقش هایی که خانواده در روابط خانوادگی دارند * تاریخچه خانواگی
مقایسه خانواده درمانی روان تحلیلی با دیگر رویکردها :
* نگرش خطی دارد. * به لحاظ هزینه مالی ، سنگین و وقت زیادی می طلبد. * مستلزم توان هوشی بالاتر از متوسط است.
